نزاع حقوقی سونی و تنسنت: کپیبرداری یا انحصار ژانر؟
در یک تحول چشمگیر و پر سر و صدا در صنعت بازیهای ویدیویی، شرکت تنسنت، غول فناوری و بازیسازی چینی، بیانیهای رسمی در واکنش به شکایت اخیر سونی منتشر کرد. سونی در این شکایت، بازی در دست ساخت «Light of Motiram» را به مثابه یک «کپیبرداری بیشرمانه» از مجموعه محبوب و پرطرفدار «Horizon» توصیف کرده بود، اتهامی که میتواند پیامدهای حقوقی و صنفی گستردهای برای هر دو شرکت و حتی کلیت صنعت بازی به همراه داشته باشد.
ریشه این نزاع حقوقی به ژوئیه ۲۰۲۵ بازمیگردد، زمانی که سونی شکایتی مفصل را در دادگاه فدرال کالیفرنیا تنظیم کرد. محور اصلی ادعای سونی این بود که بازی «Light of Motiram»، با نقض آشکار قوانین حق تکثیر (کپیرایت) و نشان تجاری، مالکیتهای معنوی این شرکت را زیر پا گذاشته است. به زعم سونی، شباهتهای میان «Light of Motiram» و عناوین برجسته سری «Horizon»، یعنی «Horizon Zero Dawn» و «Horizon Forbidden West»، به قدری ملموس و فاحش است که به سادگی میتواند بازیکنان را به اشتباه بیندازد و آنان را متقاعد سازد که این بازی جدید نیز بخشی از همان مجموعه آشنا و محبوب است. چنین ادعایی نه تنها به منافع مالی سونی ضربه میزند، بلکه اعتبار و تمایز برند «Horizon» را نیز به خطر میاندازد.
در بخش دیگری از شکایت خود، سونی مدعی شد که پیش از آغاز رسمی توسعه «Light of Motiram»، شرکت تنسنت با سونی تماس گرفته و درخواست همکاری برای ساخت یک بازی جدید در مجموعه «Horizon» را مطرح کرده بود. اما سونی این پیشنهاد را رد کرده و به گفته خود، تنسنت با علم به این رد شدن و بیتوجه به آن، ساخت بازیای را آغاز کرده است که به طرز حیرتآوری به «Horizon» شباهت دارد. این بخش از شکایت میتواند به عنوان شاهدی برای «قصد عمدی» در نقض حق تکثیر تلقی شود، که در دعاوی حقوقی از اهمیت بالایی برخوردار است.
اکنون، تنسنت در پاسخ به این اتهامات، با لحنی قاطع و بیپرده به میدان آمده است. این شرکت ادعاهای سونی را «شگفتانگیز» خوانده و سونی را متهم کرده که در تلاش است تا بخشهایی از «فرهنگ عامه» را به انحصار خود درآورد. تنسنت با زیر سوال بردن اصالت و نوآوری مجموعه «Horizon»، استدلال میکند که این مجموعه در اصل نیز چندان بدیع و نوآورانه نبوده است و از مفاهیم و مکانیکهایی بهره برده که پیش از آن در دهها بازی دیگر به کار گرفته شدهاند.
بنا به گزارش «The Game Post»، پاسخ تنسنت نشان میدهد که این شرکت معتقد است سونی با طرح این شکایت، عامدانه واقعیت وجود مفاهیم مشابه و سبکهای رایج در بازیهای دیگر را نادیده میگیرد. تنسنت در بیانیه خود با صراحت اعلام کرده است: «شکایت سونی به طرز معناداری این واقعیتها را نادیده میگیرد. در عوض میکوشد عناصر فراگیر یک سبک را به دارایی اختصاصی خود بدل کند. با شکایت از پروژهای منتشر نشده که صرفا از همان عناصر آزمودهشده و مورد استفاده در دهها بازی دیگر پیش و پس از Horizon استفاده میکند مانند Enslaved، The Legend of Zelda: Breath of the Wild، Far Cry: Primal، Far Cry: New Dawn، Outer Wilds، Biomutant و بسیاری دیگر، سونی در واقع به دنبال ایجاد یک انحصار غیرقانونی بر قواعد این سبک است.» این اظهارات، جنگی تمامعیار را بر سر مفهوم «نوآوری» و «تقلید» در صنعت بازی آغاز کرده است.
تنسنت با تکیه بر این استدلال، مدعی است که این شکایت در حقیقت نه برای مقابله با دزدی هنری، سرقت ادبی یا تهدید برای مالکیت معنوی، بلکه تلاشی نادرست برای حصار کشیدن به دور بخشی شناختهشده از فرهنگ عامه و اعلام آن به عنوان قلمروی انحصاری سونی است. این موضعگیری، پرونده را از یک نزاع حقوقی صرف، به بحثی عمیقتر درباره مرزهای خلاقیت، الهامگیری و انحصار در یک صنعت جهانی تبدیل میکند.
یکی از نکات کلیدی در دفاع تنسنت، اشاره به این واقعیت است که سونی از ابتدا میدانسته که ایده مرکزی «Horizon» چندان بدیع و کاملا نوآورانه نبوده است. تنسنت به مستندی استناد میکند که در آن «یانبارت فنبیک»، کارگردان هنری «Horizon Zero Dawn»، اذعان کرده بود که در مرحله برنامهریزی اولیه پروژه، نگرانیهایی جدی درباره شباهت قابل توجه این اثر به بازی «Enslaved: Odyssey to the West» از شرکت بندای نامکو، که در سال ۲۰۱۳ منتشر شده بود، وجود داشته است. این اعتراف داخلی میتواند به شدت به موضع سونی لطمه بزند، زیرا نشان میدهد توسعهدهندگان خود نیز از پیشینه مشابه آگاه بودهاند.
تنسنت در ادامه ادعاهای خود میافزاید: «سونی این پروژه را کنار گذاشت؛ اما بعدها آن را با آگاهی کامل از اینکه ایده آن چندان تازه نیست، دوباره احیا کرد. زمانی که Horizon Zero Dawn در سال ۲۰۱۷ منتشر شد، جامعه بازی نیز به شباهت قابل توجه آن به Enslaved و دیگر آثار شاخص این سبک اشاره کرده بود.» این اظهارات نه تنها ادعای نوآوری سونی را تضعیف میکند، بلکه بر این نکته تاکید دارد که ایدههای پایه «Horizon» از مدتها پیش در صنعت بازی رواج داشتهاند و انحصاری کردن آنها ناعادلانه است.
سونی در شکایت خود، با تمرکز بر جزئیات، تاکید کرده است که استفاده «Light of Motiram» از عناصری کلیدی مانند «شخصیت زن جوان با موهای قرمز»، «گروههای قبیلهای» که در یک «جهان پسا-آخرالزمانی» برای بقا در برابر «حیوانات رباتیک عظیم» میجنگند، به وضوح به معنای «نقض عمدی» حقکپیهای ثبتشده «Horizon» و همچنین «نشان تجاری» شخصیت برجسته و نمادین «الوی» است. این عناصر، به گفته سونی، هسته اصلی هویت «Horizon» را تشکیل میدهند و هرگونه تقلید از آنها، مستقیما به منافع سونی آسیب میرساند.
بازی «Light of Motiram» توسط استودیوی «پولاریس کوئست»، یکی از زیرمجموعههای تنسنت، در حال ساخت است. این بازی به عنوان یک «ماجراجویی جهانباز» در سرزمینی توصیف شده که تمدن انسانی در آن به طور کامل از بین رفته است. این جهان نابودشده، اکنون محل زندگی موجودات مکانیکی عجیبی است که با عنوان «Mechanimals» شناخته میشوند و شامل گونههایی مانند گوریل، گوزن و گاو مکانیکی میشوند. شباهت این توصیفات به جهانی که «الوی» در آن برای بقا و کشف حقیقت میجنگد، نقطه اصلی اصطکاک و نزاع حقوقی فعلی است.
این پرونده حقوقی نه تنها برای تنسنت و سونی، بلکه برای کل صنعت بازیهای ویدیویی، از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است. نتیجه این دعوا میتواند معیارهای جدیدی را برای تعریف «سرقت ادبی»، «الهامگیری» و «نوآوری» در بازیهای ویدیویی تعیین کند و بر نحوه توسعه و عرضه بازیها در آینده تاثیر شگرفی بگذارد. آیا میتوان مفاهیم ژانری را انحصاری کرد؟ یا آیا خلاقیت در صنعت بازی باید از آزادی بیشتری برای الهامگیری از ایدههای موجود برخوردار باشد؟ اینها سوالاتی هستند که پاسخ آنها ممکن است در نتیجه این کشمکش حقوقی رقم بخورد.
